Thằng Phát gọi năm chai bia, cậu phục vụ mang ra năm chai nhưng chỉ bốn cái ly, và không ai trong bàn thấy có gì lạ ngoài mình.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, kể bằng lời của Tâm, một anh thợ hồ do mình nghĩ ra. Anh xưng mình, và anh sẽ kể cho bạn nghe một buổi tối ở quán nhậu vỉa hè, theo cách anh nhớ.
Bàn nhậu mừng xong công trình
Mình là Tâm, thợ hồ. Tổ mình có năm đứa: anh Lộc tổ trưởng, thằng Phát, thằng Sang, ông Chín lớn tuổi nhất, với mình. Làm chung với nhau năm năm, từ mấy căn nhà phố nhỏ tới cái chung cư mười tầng vừa cất nóc.
Tối ấy, công trình bàn giao xong, anh Lộc dẫn cả tổ ra quán nhậu vỉa hè quen ở đầu hẻm. Quán có mái bạt, mấy cái bàn inox, ghế nhựa đỏ, dây đèn bóng tròn vàng vắt ngang. Trời lất phất mưa, mùi khô mực nướng thơm lừng.
Năm anh em ngồi quanh một cái bàn. Mình ngồi chỗ quen, sát cột đèn, quay lưng ra đường. Thằng Phát gọi năm chai bia, một đĩa khô mực, một đĩa đậu phộng. Cậu phục vụ mang ra năm chai, nhưng chỉ đặt bốn cái ly.
Mình định nói thiếu ly rồi em, nhưng chưa kịp mở miệng thì thằng Sang đã rót bia vào bốn ly, rồi rót thêm vào cái ly của chính nó một chút, đẩy sang trước mặt mình. Mình nghĩ, thôi, xài chung cũng được.
Những câu chuyện kể bằng thì quá khứ
Anh em nói chuyện công trình, chuyện tiền công, chuyện thằng Phát sắp cưới vợ. Rồi tới chuyện mình. Ông Chín nói: hồi đó thằng Tâm nó lanh nhất tổ, xây tường thẳng như kẻ chỉ. Anh Lộc gật gù: ừ, thằng Tâm nó làm kỹ lắm.
Mình cười, định trêu lại ông Chín. Nhưng mình chợt để ý, ông nói hồi đó. Anh Lộc nói nó làm, chứ không phải mày làm. Không ai nhìn mình khi nói. Cả bàn nói về mình như nói về một người không ngồi đó.
Mình gọi thằng Phát. Nó không quay lại. Mình vỗ vai thằng Sang. Nó rùng mình, kéo cái áo khoác lên, càu nhàu sao tự dưng lạnh vậy. Mình nhìn xuống tay mình. Tay mình vẫn còn đó, vẫn còn vết xi măng ở móng tay, vẫn còn vết sẹo cũ ở ngón cái.
Mưa nặng hạt hơn. Ánh đèn vàng hắt lên mặt bàn ướt. Mình thấy cái ly bia trước mặt mình vẫn đầy nguyên, bọt đã tan hết, không ai đụng tới.
Buổi chiều mưa ở công trình
Rồi anh Lộc nâng ly lên. Anh nói: anh em mình làm xong cái chung cư này là nhờ có thằng Tâm. Hôm đó mà nó không đẩy thằng Phát vào trong, thì giờ người ngồi đây không đủ bốn đâu.
Mình ngồi im. Và mình nhớ ra. Buổi chiều mưa ấy, ba tháng trước, trên tầng tám. Giàn giáo trơn. Thằng Phát trượt chân. Mình chạy tới, đẩy nó vào phía trong. Rồi mọi thứ trắng xoá, như mưa, như tiếng gió, như tiếng ai gọi tên mình rất xa.
Mình không nhớ gì sau đó. Mình chỉ nhớ mình vẫn đi làm, vẫn ra công trình mỗi sáng, vẫn đứng nhìn anh em đổ bê tông, xây tường. Mình cứ tưởng mấy tháng nay anh em bận quá nên không ai nói chuyện với mình.
Thằng Phát cúi gằm mặt. Nó bảo nó cưới vợ tháng sau, nó sẽ để một chỗ ngồi cho mình ở bàn đầu. Nó nói giọng khàn đặc, rồi nó đưa tay quệt mắt, giả vờ như bị khói nướng bay vào.
Ly bia trước chiếc ghế trống
Anh Lộc nói tiếp: tối nay mình mời nó một ly. Cả bốn người cùng nâng ly lên, hướng về phía mình. Không, hướng về phía chiếc ghế nhựa đỏ sát cột đèn, chiếc ghế mà trong mắt họ là trống trơn.
Mình nhìn bốn gương mặt ấy. Ông Chín tóc đã bạc thêm. Thằng Sang gầy đi. Anh Lộc có thêm mấy nếp nhăn ở khoé mắt. Thằng Phát mắt đỏ hoe. Mình thấy thương họ tới mức không còn thấy sợ nữa.
Mình cầm ly bia lên. Tay mình xuyên qua thành ly một chút, rồi như có ai giúp, mình nắm được. Mình cụng ly với cả bốn. Tiếng cụng ly kêu lên, nhỏ thôi, nhưng cả bàn đều nghe. Bốn người khựng lại, nhìn nhau.
Mình uống một ngụm. Bia lạnh, đắng, đúng vị mình nhớ. Ly bia trước chiếc ghế trống vơi đi một phần, bọt trắng trào lên mép ly rồi chảy xuống.
Đi về phía cơn mưa
Ông Chín là người lên tiếng trước. Ông cười, nước mắt chảy ra, bảo: nó uống rồi kìa, thằng quỷ, uống mà không chờ anh em. Cả bàn bật cười, cái cười vừa sợ vừa nhẹ nhõm, rồi cùng uống cạn.
Mình đứng dậy. Lần đầu tiên sau ba tháng, mình thấy người nhẹ hẳn, như đã tháo được sợi dây buộc mình vào cái công trình ấy. Mình đặt tay lên vai từng người. Thằng Sang không rùng mình nữa. Nó bảo tự nhiên thấy ấm.
Mình đi ra khỏi mái bạt, về phía đầu hẻm. Mưa rơi mà mình không thấy ướt. Sau lưng, mình nghe thằng Phát gọi thêm một chai, và bảo cậu phục vụ: em ơi, cho anh thêm một cái ly nữa.
Mình không quay lại. Nhưng mình biết, trên cái bàn inox ướt mưa ở quán vỉa hè đầu hẻm, giờ đã có đủ năm cái ly.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người ta hay rót rượu, rót bia cho người đã khuất?
Ở nhiều vùng Việt Nam, rót một chén rượu, đặt một ly nước cho người đã mất trong bữa ăn là cách bày tỏ rằng người ấy vẫn còn trong lòng mọi người. Đây là nghi thức tưởng nhớ thân mật, gần gũi hơn so với lễ cúng trang trọng.
Truyện ma có người kể chính là hồn ma có gì đặc biệt?
Kiểu truyện này giấu sự thật ngay trong giọng kể, khiến người nghe cùng nhân vật dần nhận ra. Các chi tiết nhỏ bị bỏ qua lúc đầu, như thiếu một cái ly hay câu chuyện kể bằng thì quá khứ, trở thành manh mối khi nghe lại.
Vì sao đôi khi ta thấy lạnh người không rõ lý do?
Cảm giác lạnh đột ngột có thể do gió lùa, mưa làm hạ nhiệt độ, mồ hôi bay hơi hoặc do cảm xúc mạnh khiến mạch máu ngoài da co lại. Trong truyện ma, chi tiết này thường được dùng để báo hiệu có điều gì đó ở gần.
Vì sao người mất đột ngột hay xuất hiện trong truyện như không biết mình đã mất?
Đây là mô típ quen thuộc của truyện ma nhiều nước, nói về sự dang dở khi một cuộc đời dừng lại quá nhanh. Nó cũng nói về những người ở lại, chưa kịp tạm biệt, cần một nghi thức nhỏ để khép lại mất mát.
Làm thế nào để an toàn hơn khi làm việc trên giàn giáo?
Người làm việc trên cao cần được trang bị dây an toàn, mũ bảo hộ, giàn giáo chắc chắn có lan can, và nên ngừng làm khi trời mưa trơn trượt. Đơn vị thi công có trách nhiệm kiểm tra an toàn trước mỗi ca làm việc.
