Bà chủ quán đặt xuống bàn hai bát cháo, hai đĩa dưa, hai đôi đũa, rồi nhìn sang chiếc ghế trống bên cạnh Hùng và bảo: ăn đi cho nóng, cả hai đứa.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu, quán cháo, con đường và những người trong truyện đều do mình nghĩ ra. Nếu bạn đang lái xe đường dài và nghe tập này, nhớ dừng nghỉ cho đủ giấc nhé.
Quán cháo trắng sáng đèn lúc một giờ sáng
Hùng chạy xe container tuyến Bắc Nam đã gần hai mươi năm. Anh thuộc từng khúc cua, từng trạm cân, từng quán ăn đêm dọc dải đất miền Trung. Nhưng có một quán anh chưa từng dừng: một mái tôn thấp, ba cái bàn nhựa, một nồi cháo bốc khói dưới bóng đèn vàng, nằm ở đoạn quốc lộ vắng giữa hai thị trấn.
Quán ấy chỉ mở về đêm. Hồi còn chạy chung với anh Toàn, Toàn lần nào qua đây cũng đòi dừng, bảo cháo bà này ngon nhất tuyến. Hùng thì lần nào cũng gạt đi, bảo chạy cho kịp giờ giao hàng. Hai anh em cãi nhau vì quán cháo ấy không biết bao nhiêu lần.
Đêm ấy, Hùng chạy một mình. Đã ba năm anh chạy một mình. Gần một giờ sáng, mắt anh díp lại, con đường phía trước cứ như trôi đi. Anh thấy ánh đèn vàng của quán cháo từ xa, và lần đầu tiên, anh bật xi nhan, tấp vào.
Mùi cháo trắng nấu bằng gạo thơm, mùi hành phi, mùi trứng muối bay ra từ dưới mái tôn. Gió đêm từ cánh đồng thổi qua lạnh ngắt. Hùng tắt máy, ngồi im trong cabin một lúc, rồi mới mở cửa bước xuống.
Hai bát cháo cho một người khách
Bà chủ quán chừng ngoài sáu mươi, tóc búi, áo len cũ màu xám. Bà không hỏi anh ăn gì, chỉ gật đầu rồi quay vào bếp. Hùng ngồi xuống chiếc ghế nhựa đỏ gần đường nhất, chỗ nhìn ra được xe của mình.
Một lúc sau, bà bưng ra một cái khay. Trên khay là hai bát cháo, hai đĩa dưa món, hai quả trứng muối bổ đôi, hai đôi đũa. Bà đặt một bát trước mặt anh, một bát trước chiếc ghế trống bên cạnh, rồi nói: ăn đi cho nóng, cả hai đứa.
Hùng ngẩn người. Anh nói với bà là cháu đi một mình. Bà nhìn anh, rồi nhìn sang chiếc ghế trống, cái nhìn rất lâu và rất hiền, như người ta nhìn một đứa cháu ngồi ăn. Bà bảo không sao, cứ để đấy, bát nào cũng tính tiền một bát thôi.
Anh cầm đũa, ăn mấy thìa đầu mà không thấy mùi vị gì. Bát cháo bên cạnh vẫn bốc khói. Gió thổi qua, hơi cháo bay nghiêng về phía anh, như có người đang ngồi đó thổi cho nguội.
Người bạn đồng hành ba năm trước
Toàn hơn Hùng năm tuổi, là người dạy Hùng lái xe đường dài từ những ngày đầu. Toàn hay nói, hay hát, hay đòi dừng ăn, và luôn luôn bắt Hùng ngủ đủ trước khi cầm lái. Hai anh em chạy chung một xe gần mười lăm năm.
Ba năm trước, Toàn đổ bệnh. Bệnh đến nhanh và đi cũng nhanh, chỉ vài tháng. Hùng chạy chuyến cuối một mình về kịp lúc gặp anh lần cuối ở bệnh viện tỉnh. Toàn lúc ấy yếu lắm rồi, nhưng vẫn cười, hỏi lần sau qua quán cháo có dừng không.
Hùng đã hứa. Rồi anh không dừng. Ba năm, chuyến nào qua đoạn này anh cũng nhấn ga, như sợ cái mái tôn và ánh đèn vàng ấy. Anh không biết vì sao. Có lẽ vì dừng lại thì phải thừa nhận rằng chiếc ghế phụ trong cabin đã trống thật.
Ngồi trước hai bát cháo, Hùng kể cho bà chủ quán nghe chuyện ấy, giọng khàn đi. Bà không nói gì, chỉ rót thêm cho anh một cốc trà nóng. Rồi bà bảo: thằng Toàn hả, nó ngồi đây ăn từ nãy rồi, nó khen cháo năm nay nêm vừa hơn năm ngoái.
Bà chủ quán nhìn thấy gì?
Hùng buông đũa. Anh hỏi bà biết anh Toàn sao. Bà gật đầu, bảo hồi trước Toàn qua đây hoài, lần nào cũng chạy một mình, vì người bạn chạy chung không chịu dừng. Toàn hay mua hai bát, ăn một bát, bát kia đổ vào cặp lồng mang lên xe.
Hùng nhớ ra. Những đêm Toàn bảo đi vệ sinh ở trạm xăng rồi quay lại với một cặp lồng cháo nóng, ép anh ăn cho bằng được. Anh vẫn tưởng Toàn mua ở trạm xăng. Hoá ra cặp lồng cháo ấy, suốt mười mấy năm, là từ quán này.
Bát cháo bên cạnh đã vơi đi một nửa. Hùng nhìn rất kỹ, chắc chắn là vơi đi một nửa, dù không ai đụng vào. Đôi đũa đặt chéo trên miệng bát, kiểu đặt đũa của Toàn, cái kiểu mà Hùng từng cằn nhằn là bất lịch sự.
Anh ngồi lại thêm một giờ nữa, uống hết ấm trà. Lần đầu tiên sau ba năm, anh không thấy buồn ngủ, cũng không thấy vội. Anh chỉ thấy ấm.
Hai người lên cabin trong gương
Gần ba giờ, Hùng đứng dậy trả tiền. Bà chủ quán chỉ lấy tiền một bát, như đã nói. Bà dặn anh lần sau qua thì ghé, đừng để ba năm nữa, và dặn chạy chậm thôi, có người ngồi bên cạnh thì phải lái cẩn thận.
Hùng đi ra xe. Bà chủ quán đứng dưới mái tôn nhìn theo, tay cầm cái muôi gỗ. Trong chiếc gương tròn treo ở cột quán, cái gương bà vẫn dùng để nhìn xe ra vào, bà thấy hình ảnh người tài xế đi về phía chiếc container.
Và bên cạnh anh, sát vai anh, là một người đàn ông khác, dáng gầy, áo khoác bò, tay khoác sau lưng. Hai người đi chậm, như đang nói chuyện. Người kia đi vòng sang phía ghế phụ. Cửa bên phụ không mở, nhưng trong gương, người ấy đã ngồi vào trong.
Chiếc container nổ máy, bật đèn, chậm rãi lăn ra quốc lộ. Bà chủ quán quay vào dọn bàn. Bát cháo thứ hai đã sạch trơn, đôi đũa đặt ngay ngắn bên cạnh, lần này đặt thẳng hàng, gọn gàng, như có người vừa được nhắc là phải lịch sự.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tài xế chạy đêm hay thấy những hình ảnh lạ?
Lái xe đêm dài làm cơ thể mệt và thiếu ngủ, trong khi mắt phải nhìn liên tục vào một con đường đơn điệu. Não lúc ấy dễ chập chờn, có những giấc ngủ rất ngắn chỉ vài giây mà người lái không biết, và dễ thấy bóng người hay vật thể không có thật. Đó là lý do nên dừng nghỉ đều đặn.
Vì sao chuyện ma về người đã khuất thường gắn với đồ ăn?
Bữa ăn là một trong những ký ức chung gần gũi nhất giữa người với người. Mâm cơm cúng, bát nước, chén rượu đặt cho người đã mất là phong tục quen thuộc của người Việt, nên trong truyện kể, món ăn thường là cầu nối tự nhiên giữa người sống và người khuất.
Cảm giác như người thân đã mất vẫn ở bên cạnh có phổ biến không?
Khá phổ biến ở người đang trải qua mất mát. Nhiều người kể họ cảm thấy sự hiện diện, nghe như có tiếng gọi, hoặc thấy thoáng bóng dáng quen. Giới nghiên cứu tâm lý coi đây là một phần bình thường của quá trình đau buồn, không phải dấu hiệu bất thường.
Vì sao những quán ăn ven quốc lộ lúc nửa đêm hay xuất hiện trong truyện ma?
Quán ăn đêm ven đường là điểm sáng hiếm hoi giữa một quãng tối dài, nơi những người xa lạ dừng chân rồi lại đi. Không gian chuyển tiếp ấy, không phải nhà mà cũng không phải đường, rất hợp để kể những cuộc gặp gỡ khó giải thích.
Làm sao để lái xe đêm đường dài an toàn hơn?
Nên ngủ đủ trước chuyến đi, dừng nghỉ theo từng chặng, không cố chạy khi đã ngáp liên tục hoặc mắt díp lại. Nếu đi đường dài thường xuyên mà hay buồn ngủ ban ngày, nên hỏi ý kiến bác sĩ để được kiểm tra giấc ngủ.
