Mỗi sáng, những con ốc Đạt đã vặn lỏng hôm trước lại được ai đó siết chặt trở lại, gọn gàng, đúng lực, như bàn tay của một người thợ giỏi hơn anh.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện hôm nay là truyện hư cấu, khu vui chơi và những người trong truyện đều do mình nghĩ ra. Đây không phải truyện để giật mình. Đây là truyện để nghe chậm, như nghe một chiếc nhạc hộp sắp hết dây cót.
Hợp đồng tháo dỡ một khu vui chơi
Đạt làm thợ cơ khí cho một công ty thu mua phế liệu. Công việc tháng ấy là tháo dỡ một khu vui chơi bỏ hoang ở rìa thành phố, đất đã bán cho người khác, sắt thép thì bán theo cân. Đu quay, tàu lượn mini, nhà phao đã được dọn gần hết. Chỉ còn lại vòng quay ngựa gỗ.
Nó nằm giữa khu đất, dưới một mái vòm sắt sơn trắng tróc lở. Hai mươi bốn con ngựa gỗ chạm tay, bờm cong, mắt to, sơn hồng, xanh ngọc, vàng chanh đã bạc màu như kẹo để lâu ngày. Ở trục giữa là một vòng gương nhỏ và một chiếc hộp nhạc bằng gỗ có tay quay.
Ông bảo vệ già trông khu đất bảo Đạt cứ làm đi, nhưng làm nhẹ tay. Hỏi vì sao, ông chỉ bảo cái vòng quay ấy không phải hàng nhà máy, người ta làm bằng tay từng con một.
Đạt gật đầu cho có. Với anh, gỗ là gỗ, sắt là sắt, còn hợp đồng thì phải xong trong hai tuần.
Những con ốc tự siết lại mỗi sáng
Ngày đầu tiên, Đạt nới ốc ở chân sáu con ngựa, định hôm sau tháo trục. Sáng hôm sau quay lại, cả sáu con ốc đều đã được siết chặt. Anh cầm cờ lê thử, chặt đúng lực, không thừa không thiếu, kiểu siết của người hiểu máy.
Anh nghĩ có kẻ phá. Hay thằng phụ việc trêu anh. Anh nới lại, đánh dấu bằng phấn trắng lên từng con ốc. Sáng sau nữa, ốc lại chặt, vết phấn bị lau sạch, và dưới chân mỗi con ngựa có một vệt dầu máy mới, mùi dầu thơm thơm kiểu loại dầu người ta không còn bán nữa.
Ông bảo vệ nghe kể chỉ rít thuốc, không nói gì. Đạt bực mình. Anh mua một hộp cơm, một bình trà, kê chiếc ghế xếp ngay cạnh vòng quay. Đêm nay anh sẽ ngồi canh.
Trời chạng vạng. Đèn thành phố bên kia sông bắt đầu sáng. Trong khu vui chơi, cỏ dại cao tới đầu gối, dế kêu ran, và hai mươi bốn con ngựa gỗ đứng im trong bóng tối, mắt sơn đen nhìn về một phía.
Vòng quay tự chạy lúc nửa đêm
Gần nửa đêm, Đạt đang gà gật thì nghe một tiếng tách nhỏ. Rồi tiếng ting, ting, trong veo, chậm rãi. Chiếc hộp nhạc ở trục giữa đang chơi một điệu valse cũ, như có bàn tay vô hình đang quay cần.
Dàn bóng đèn nhỏ quanh mái vòm, thứ đã mất điện từ lâu, sáng lên từng bóng một, vàng ấm như đèn dầu. Rồi vòng quay bắt đầu chuyển động. Chầm chậm. Những con ngựa gỗ nhấp nhô lên xuống theo nhịp nhạc, bóng của chúng lướt qua mặt Đạt.
Anh đứng bật dậy, tay vẫn cầm cờ lê, nhưng chân thì không bước nổi. Tiếng nhạc hộp nghe vừa vui vừa buồn, như tiếng cười vọng lại từ một ngày hội nào đó đã qua rất lâu.
Rồi khi vòng quay chạy tới vòng thứ ba, anh thấy hai con ngựa, một hồng một xanh, đứng cạnh nhau, đang có người ngồi.
Hai bóng người già trên hai con ngựa gỗ
Đó là hai bóng người. Một ông già dáng gầy, đội mũ cối, và một bà cụ tóc búi, mặc áo bà ba. Đạt không thấy rõ mặt họ, chỉ thấy dáng ngồi, và thấy hai bàn tay vươn qua khoảng trống giữa hai con ngựa, nắm lấy nhau.
Họ không nhìn anh. Họ chỉ ngồi đó, nhấp nhô theo con ngựa, như hai người trẻ đang hẹn hò ở hội chợ. Vòng quay chạy tròn, chạy tròn, cho tới khi chiếc hộp nhạc chậm dần, chậm dần, và nốt nhạc cuối cùng rơi xuống như một giọt nước.
Đèn tắt. Vòng quay dừng. Hai con ngựa hồng và xanh trống không.
Sáng ra, ông bảo vệ mới kể. Vòng quay là do một đôi vợ chồng thợ mộc làm ra, cả đời họ chạm từng con ngựa, sơn từng chiếc bờm. Tối thứ bảy nào, đóng cửa xong, hai ông bà cũng ngồi lên hai con ngựa ấy, quay một vòng cho nhau. Họ mất cách nhau đúng một mùa mưa, khi khu vui chơi vẫn còn đông khách. Đêm qua là đêm thứ bảy.
Đôi ngựa gỗ trước cửa xưởng
Đạt tháo hết vòng quay trong tuần ấy. Lần này, sáng nào ốc cũng nằm yên ở chỗ anh để. Như thể ai đó đã hiểu và đồng ý.
Chỉ có hai con ngựa, một hồng một xanh, là anh không cho lên xe phế liệu. Anh xin ông chủ mua lại theo giá gỗ vụn, chở về đặt trước cửa xưởng của mình ở ngoại ô, bắt vít vào một tấm ván dày, cạnh nhau, đầu ngựa hướng về phía con sông.
Thằng phụ việc cười anh dở hơi. Đạt mặc kệ. Anh lau bóng từng con, sơn lại bờm, tra dầu vào những con ốc cũ.
Tối thứ bảy nào cũng vậy, khi xưởng đã đóng cửa, hàng xóm đi ngang thỉnh thoảng nghe thấy tiếng ting ting rất nhỏ của một chiếc nhạc hộp không biết ở đâu, và thấy hai con ngựa gỗ trước cửa xưởng khẽ nhấp nhô lên xuống, cùng một nhịp, như đang chạy cạnh nhau trên một vòng quay chẳng ai nhìn thấy.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao khu vui chơi bỏ hoang lại đáng sợ hơn nhiều nơi khác?
Khu vui chơi được làm ra cho tiếng cười và đám đông, nên khi vắng tanh, sự tương phản ấy khiến ta thấy có gì đó lệch lạc. Màu sơn tươi đã bạc, những khuôn mặt thú vẽ vẫn cười trong khi xung quanh hoang tàn, tất cả tạo ra cảm giác vừa quen vừa lạ rất khó chịu.
Vì sao tiếng nhạc hộp hay được dùng trong truyện và phim ma?
Nhạc hộp gắn với tuổi thơ và sự ngây thơ, nhưng âm thanh của nó mảnh, lạnh và khi hết dây cót thì chậm dần, lệch nhịp. Một âm thanh dễ thương bị méo đi như vậy tạo cảm giác bất an, vì thứ ta tin là an toàn bỗng trở nên khác thường.
Vòng quay ngựa gỗ có nguồn gốc từ đâu?
Nhiều tài liệu cho rằng vòng quay ngựa gỗ bắt nguồn từ các trò luyện cưỡi ngựa của kỵ sĩ châu Âu xưa, sau đó mới trở thành trò chơi hội chợ. Những vòng quay đầu tiên được chạm khắc thủ công, mỗi con ngựa là một tác phẩm của người thợ mộc.
Vòng quay bỏ hoang có thể tự chuyển động không?
Một vòng quay lớn không được khoá phanh có thể bị gió mạnh đẩy xoay nhẹ, và khung kim loại co giãn theo nhiệt độ cũng phát ra tiếng kêu. Những chuyển động nhỏ ấy, thêm bóng tối và trí tưởng tượng, đủ để sinh ra nhiều câu chuyện.
Vì sao những truyện ma về người già yêu nhau lại khiến người nghe xúc động?
Chúng gợi lên mong ước rằng tình yêu có thể còn lại sau khi con người đã đi. Thay vì sợ hãi, người nghe thấy một sự an ủi, rằng những gì ta làm ra bằng cả đời mình có thể vẫn giữ được hơi ấm của ta.
