Có những chiếc đồng hồ không đếm giờ, chúng đếm một thứ khác, và chiếc đồng hồ quả lắc treo giữa nhà bà ngoại của Hạnh là một chiếc như thế.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện mình viết, căn nhà và con người trong đó đều do mình đặt ra, nên bạn cứ tắt bớt đèn, kéo chăn lên một chút, rồi nghe mình kể. Truyện này không có máu, chỉ có bảy đêm và những tiếng chuông thừa ra lúc nửa đêm.
Căn nhà gỗ ở thị trấn trung du và chiếc đồng hồ đứng im
Hạnh về thị trấn vào một chiều cuối thu. Bà ngoại mất đã ba tháng, cả họ bàn nhau bán căn nhà, và Hạnh, đứa cháu bà nuôi từ nhỏ, nhận phần về dọn dẹp. Người môi giới hẹn đúng một tuần nữa lên chụp ảnh. Cô có bảy đêm.
Căn nhà ba gian bằng gỗ mít, mái ngói xỉn màu rêu. Mở cửa ra, mùi cũ ùa vào mặt cô: mùi dầu gió, mùi trầm đã nguội, mùi vỏ bưởi phơi khô bà vẫn treo ở góc bếp. Giữa nhà, trên vách, chiếc đồng hồ quả lắc vỏ gỗ sẫm đứng im, kim dừng ở mười một giờ kém năm.
Hồi nhỏ, tối thứ bảy nào bà cũng kê ghế đẩu, rút chiếc chìa khoá đồng trong ngăn kéo bàn thờ ra lên dây. Bà bảo nhà có tiếng đồng hồ là nhà có người. Hạnh không tin, nhưng đêm đầu tiên, căn nhà im tới mức nghe được cả tiếng thạch sùng chép miệng, cô thấy sợ cái im lặng hơn bất cứ thứ gì.
Chiếc chìa khoá vẫn nằm đúng chỗ, sáng bóng như vừa có người lau. Cô lên dây, đẩy nhẹ quả lắc. Tiếng tích tắc vang lên, đều đặn, lấp đầy căn nhà như một hơi thở. Cô ngủ thiếp đi lúc nào không biết.
Đêm thứ nhất: tiếng chuông thứ mười ba
Hạnh tỉnh dậy vì tiếng chuông. Đồng hồ điểm nửa đêm. Theo thói quen từ bé, cô nằm đếm. Một, hai, ba. Tiếng chuông trầm, ngân dài, rung nhẹ cả tấm ván giường. Mười, mười một, mười hai. Cô chờ căn nhà lặng lại.
Rồi thêm một tiếng nữa. Mười ba.
Đồng hồ cũ, máy lệch, cô tự nhủ thế. Nhưng ngay khi tiếng chuông thứ mười ba tắt hẳn, từ buồng trong vọng ra một tiếng cạch khẽ, như tiếng then gỗ bật ra. Cô cầm đèn pin đi vào. Cánh tủ áo của bà hé ra chừng một gang tay. Trên ngăn giữa, gấp gọn, là chiếc khăn len đỏ đan dở, hai que đan vẫn cài nguyên.
Hạnh nhận ra chiếc khăn ngay. Năm cô học lớp chín, bà hứa đan cho cô một chiếc khăn đỏ để mùa đông đi học khỏi lạnh cổ. Rồi cô lên thành phố, mỗi năm về một lần, chiếc khăn không ai nhắc lại nữa. Cô ngồi bệt xuống sàn, ôm chiếc khăn, không sợ, chỉ thấy cổ họng nghẹn lại. Sáng ra, bà cụ bán nước chè đầu ngõ nghe kể chỉ cười móm mém, bảo đồng hồ nhà ấy xưa nay vẫn điểm lung tung.
Những ngăn kéo tự mở trong căn nhà vắng
Đêm thứ hai, đồng hồ điểm mười bốn tiếng. Ngăn kéo bàn thờ tự trượt ra. Bên trong là xấp thư Hạnh viết về nhà hồi sinh viên, bà đánh số từng lá bằng bút bi, nét run run.
Đêm thứ ba, mười lăm tiếng. Trên nóc chạn bát là hộp thiếc đựng hạt hoa mười giờ, kèm mẩu giấy chữ bà: gieo lúc trời vừa mưa. Đêm thứ tư, mười sáu tiếng, chiếc ghế mây ngoài hiên tự đưa đi đưa lại mấy nhịp rồi dừng. Hạnh bắt đầu chờ tiếng chuông. Cô không sợ nó điểm nữa. Cô sợ đến một đêm nó thôi không điểm.
Đêm thứ năm, mười bảy tiếng, thứ tự mở ra làm cô lạnh gáy. Trong hộc bàn khâu, dưới cuộn chỉ, là một tờ giấy học trò gấp tư. Nét chữ của bà, nhưng không phải nét run của tuổi già, mà tròn trịa như được viết từ lâu lắm rồi: nhà này bán cũng được, đừng để nó trống.
Hạnh ngồi nhìn chiếc đồng hồ, làm một phép tính mà đứa trẻ nào cũng làm được. Đêm thứ bảy, nếu cứ thế này, nó sẽ điểm mười chín tiếng.
Đêm thứ bảy và tiếng chuông dừng giữa chừng
Đêm cuối cùng trời mưa. Gần mười một giờ thì mất điện cả xóm. Hạnh thắp một ngọn nến trên bàn nước, ngồi khoanh chân trên phản, chiếc khăn len đỏ quàng hờ trên cổ. Mùi dầu gió, chẳng biết từ đâu, cứ đậm dần lên trong căn nhà ẩm.
Nửa đêm. Tiếng chuông đầu tiên. Cô đếm thành tiếng, nhỏ thôi, như hồi bé bà vẫn đếm cùng cô. Mười hai. Mười ba. Mười bốn. Ngọn nến rung lên dù không có gió. Mười lăm, mười sáu, mười bảy. Mười tám.
Tiếng thứ mười chín bắt đầu, ngân lên được nửa chừng thì tắt phụt, gọn như có một bàn tay vừa giữ lấy búa gõ.
Căn nhà im. Chiếc ghế mây ngoài hiên kẽo kẹt đúng một tiếng. Rồi rất gần, gần như ngay sau vai, một giọng trầm và khàn, cái giọng ngày xưa vẫn gọi cô vào ăn cơm mỗi chiều, nói khẽ: đủ rồi, con về đi.
Hạnh không quay lại. Cô biết sau lưng sẽ không có ai, và cô không muốn biết điều ấy. Cô chỉ cúi đầu, nước mắt rơi xuống chiếc khăn len, và thưa một tiếng dạ, như ngày còn nhỏ.
Buổi sáng hôm sau và lời dặn cho người chủ mới
Sáng ra trời tạnh. Chiếc đồng hồ đã đứng, kim chỉ đúng mười một giờ kém năm như hôm cô mới về. Chiếc chìa khoá đồng không còn trong ngăn kéo bàn thờ nữa. Nó nằm trên mặt bàn, cạnh chiếc túi xách của cô, như ai đó đã soạn sẵn đồ cho một người sắp đi xa.
Căn nhà được bán cho một đôi vợ chồng trẻ. Hạnh mang theo chiếc khăn, xấp thư và hộp hạt giống, còn chiếc đồng hồ thì cô để lại. Cô đưa chìa khoá cho người chồng, dặn tối thứ bảy nào cũng nhớ lên dây. Người vợ hỏi vì sao. Hạnh mỉm cười: nhà có tiếng đồng hồ là nhà có người.
Nửa năm sau, cô nhận được tin nhắn của người vợ. Chị kể thỉnh thoảng đồng hồ điểm mười ba tiếng, mà lạ cái là sáng hôm sau bao giờ hiên nhà cũng được quét sạch bong, lá bàng gom gọn ở góc sân, dù chưa ai kịp cầm chổi.
Hạnh đọc tin nhắn trên chuyến xe buýt chiều. Cô nhắn lại đúng một câu: bà mình khó tính chuyện sân sạch lắm, chị cứ để bà làm. Rồi cô kéo chiếc khăn len đỏ lên cao hơn một chút, vì gió đầu đông đã bắt đầu thổi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao về đêm tiếng tích tắc của đồng hồ nghe to hơn ban ngày?
Ban đêm tiếng ồn nền như xe cộ, tiếng nói chuyện giảm hẳn, nên những âm thanh đều đặn nổi lên rõ hơn. Khi nằm một mình và căng thẳng, não càng canh chừng các tiếng động nhỏ.
Nhà gỗ cũ hay kêu lách tách ban đêm là do đâu?
Gỗ co lại khi nhiệt độ hạ xuống về đêm và nở ra khi trời ấm, độ ẩm thay đổi cũng làm ván, kèo, đố cửa xê dịch chút ít. Mỗi lần dịch chuyển như vậy phát ra tiếng tách hoặc tiếng kẽo kẹt, rất giống tiếng bước chân hay tiếng mở cửa.
Đồng hồ quả lắc cũ điểm sai số tiếng có thể vì nguyên nhân gì?
Nhiều đồng hồ cổ dùng một bánh xe đếm để biết phải gõ bao nhiêu tiếng chuông. Khi bộ phận này mòn, lệch hoặc bị ai xoay kim sai cách, đồng hồ có thể điểm thiếu hoặc thừa so với giờ đang chỉ.
Cảm giác người thân đã mất vẫn còn quanh nhà có phổ biến không?
Khá phổ biến. Nhiều người đang chịu tang kể rằng họ thoáng nghe tiếng, ngửi thấy mùi quen hay cảm thấy có người bên cạnh. Các nhà tâm lý thường xem đó là một phần tự nhiên của nỗi nhớ và sự mất mát.
Vì sao đồ vật của người đã khuất làm ta xúc động mạnh như vậy?
Đồ vật giữ dấu vết của thói quen: một chiếc khăn đan dở, một nét chữ, một mùi dầu gió. Chúng gợi lại cả một khung cảnh trong trí nhớ, nên nỗi nhớ ập tới cùng lúc.
