Con trâu ấy chưa bao giờ cãi lời chủ, vậy mà chiều hôm đó nó đứng chôn chân ở đầu cầu tre, mắt nhìn trừng trừng vào khoảng không giữa cầu.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện đêm nay là truyện hư cấu do mình viết, làng quê, con trâu và cậu thanh niên trong truyện đều không có thật. Truyện ngắn, đi chậm, và có một tiếng rắc mà bạn sẽ nhớ.
Con trâu Mộng và cây cầu tre
Tùng mười chín tuổi, thi đại học trượt, về nhà phụ bố mẹ làm ruộng chờ năm sau thi lại. Việc đầu tiên bố giao là chăn con trâu Mộng, một con trâu đực to, hiền, sừng cong như vành trăng.
Bãi cỏ tốt nhất làng ở bên kia con mương lớn. Muốn sang phải đi qua chiếc cầu tre, bắc bằng ba cây tre đực buộc lạt, có tay vịn bằng một cây tre nhỏ. Cầu cũ, nhưng ngày nào người làng cũng gánh lúa qua, trâu bò cũng qua.
Con Mộng đi qua cầu ấy mỗi sáng và mỗi chiều, bước chậm, chắc nịch. Ông nội Tùng hay dặn một câu mà Tùng chẳng để tâm: chiều về thì về trước khi mặt trời lặn, đừng dắt trâu qua cầu lúc chạng vạng.
Tùng hỏi tại sao. Ông chỉ bảo, lúc ấy cầu có người đi.
Chiều hôm ấy về muộn
Một chiều cuối hè, Tùng mải nằm trên đê đọc truyện trên điện thoại, quên cả giờ. Khi ngẩng lên thì mặt trời đã chìm sau rặng tre, trời chuyển sang màu tím hồng, mặt mương phẳng lặng như tấm gương.
Cậu vội dắt con Mộng về. Tới đầu cầu, con trâu dừng lại. Nó không bước lên. Tùng kéo thừng, nó ghì đầu lại. Tùng quát, nó thở phì phò, hai lỗ mũi phập phồng, mắt trợn trắng nhìn chằm chằm vào giữa cầu.
Giữa cầu chẳng có gì. Chỉ có ba cây tre đực, tay vịn, và mặt nước tím bên dưới. Tùng nghĩ con trâu sợ con rắn hay con gì. Cậu cầm roi tre quất nhẹ vào mông nó. Con Mộng rống lên một tiếng dài, rền như tiếng sấm xa, rồi lùi lại hai bước.
Trời tối dần. Đom đóm bắt đầu lập loè trong bụi tre ven mương. Tùng nhớ lời ông nội, nhưng cậu không muốn đi vòng ra cầu xi măng xa gần ba cây số.
Có người giữ đuôi trâu
Tùng nhất quyết ép. Cậu vòng ra sau, định đẩy mông con trâu cho nó bước lên. Vừa đặt tay vào, cậu thấy cái đuôi trâu căng ra, thẳng đuột, như có ai đang nắm chặt lấy nó, kéo ngược về phía bờ ruộng.
Cậu đứng sững. Sau lưng con trâu chẳng có ai. Nhưng cái đuôi vẫn căng, rung rung, như đang bị ghì bởi một bàn tay khoẻ. Và cậu nghe rõ, ngay sát gáy mình, một tiếng thở dài, của một người đàn ông già, khàn khàn mùi thuốc lào.
Tùng sợ đến nỗi không hét được. Cậu buông thừng, buông roi, quay người chạy thẳng lên cầu. Ba cây tre rung bần bật dưới chân. Cậu chạy, không dám nhìn xuống, không dám nhìn lại, chỉ thấy trước mặt bờ bên kia đen sẫm dưới hàng tre.
Chân cậu vừa chạm đất bờ bên kia thì sau lưng vang lên một tiếng rắc. Khô khốc, giòn tan, như cành tre khô bị bẻ đôi. Cậu quay lại. Đoạn giữa cầu tre, chỗ con trâu nhìn trừng trừng lúc nãy, đã gãy gập, chúi xuống mặt nước.
Con trâu đứng bên kia mương
Bờ bên kia, con Mộng vẫn đứng nguyên chỗ cũ. Nó không chạy, không rống. Nó đứng im, đầu ngẩng lên, nhìn Tùng qua con mương. Cái đuôi đã buông thõng, phe phẩy đuổi muỗi như mọi chiều.
Tùng đứng nhìn con trâu, nhìn cây cầu gãy, nhìn khoảng tối sau lưng con trâu. Trong ánh hoàng hôn cuối cùng, cậu tưởng như thấy một bóng người gầy, lưng còng, đứng cạnh con Mộng, một tay đặt lên lưng nó. Rồi trời tối hẳn, cậu chẳng thấy gì nữa.
Tùng về nhà bằng đường cầu xi măng, lúc tới nơi thì đã gần tám giờ tối. Bố cậu đã dắt con Mộng về chuồng. Bố bảo ra mương thấy con trâu đứng một mình ở đầu cầu gãy, gọi một tiếng là nó theo về ngay, ngoan lắm.
Ông nội ngồi bên chõng tre, hút điếu thuốc lào, nghe Tùng kể. Nghe tới đoạn có người giữ đuôi trâu, ông đặt điếu xuống, im lặng rất lâu.
Lời ông nội về người đi cầu lúc chạng vạng
Ông kể: ngày trước, người bắc cây cầu ấy là ông Cả, một người chăn trâu cả đời bên mương. Ông Cả có lệ, chiều nào cũng đứng ở đầu cầu đếm trâu trong xóm về đủ mới thôi. Ông bảo trâu là đầu cơ nghiệp, mất trâu là mất cả nhà.
Ông Cả mất đã lâu lắm, từ hồi ông nội Tùng còn trẻ. Nhưng người làng bảo, chiều nào lúc chạng vạng, ông vẫn ra đứng đầu cầu. Trâu nhà ai qua cầu lúc ấy, ông giữ lại đếm. Đó là lý do người già dặn con cháu về trước khi mặt trời lặn.
Tùng hỏi: thế ông ấy giữ trâu lại hay giữ cháu lại. Ông nội không trả lời. Ông chỉ nhìn ra cửa, về phía con mương tối om, rồi nói một câu làm Tùng nổi da gà: con trâu thì ông ấy giữ được. Còn người cứ nhất định chạy qua, thì ông ấy không giữ nổi.
Hôm sau làng dựng lại cầu bằng bê tông. Nhưng Tùng không bao giờ dắt trâu qua đó lúc chạng vạng nữa. Và mỗi lần đi ngang đầu cầu lúc trời tím, con Mộng lại dừng một nhịp, khẽ cúi đầu, như chào một người đứng đó.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trâu bò đôi khi không chịu bước qua cầu?
Trâu bò nhìn độ sâu kém hơn người và nhạy với mặt nền rung lắc, khe hở hay ánh nước phản chiếu. Một cây cầu tre lung lay, bóng tối loang lổ có thể khiến chúng sợ và dừng lại.
Động vật có cảm nhận được nguy hiểm sớm hơn người không?
Nhiều loài nghe được âm thanh tần số thấp, cảm nhận rung động và mùi tốt hơn người. Tiếng nứt nhỏ của tre hay rung động lạ mà người không để ý có thể khiến con vật cảnh giác.
Chạng vạng là giờ gì và vì sao gắn với chuyện ma?
Chạng vạng là lúc mặt trời vừa lặn, trời chưa tối hẳn. Ánh sáng yếu làm mắt khó phân biệt hình dạng và màu sắc, bóng đổ dài và nhoè, nên dễ nhìn nhầm. Dân gian nhiều nơi coi đây là giờ giao thoa.
Cầu tre ở nông thôn Việt xưa phổ biến ra sao?
Cầu tre, cầu khỉ từng rất quen thuộc ở vùng sông nước và làng quê vì tre dễ kiếm, dễ làm. Ngày nay nhiều nơi đã thay bằng cầu bê tông để an toàn hơn.
Vì sao truyện ma làng quê hay gắn với lời dặn của người già?
Lời dặn kiểu về nhà trước khi tối thường chứa kinh nghiệm thực tế về an toàn. Gắn thêm một câu chuyện ma giúp lời dặn dễ nhớ và được truyền từ đời này sang đời khác.
