Nếu bạn đo một căn nhà thật kỹ, cộng hết các phòng lại, và con số không khớp, thì phần còn thiếu ấy đang nằm ở đâu?
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Tập này mình kể một truyện hư cấu, căn biệt thự, thành phố trên cao nguyên và những người trong truyện đều không có thật. Nhưng nếu nghe xong bạn bỗng muốn gõ thử lên bức tường đầu giường nhà mình, thì mình khuyên thật lòng: đừng.
Đồ án đo vẽ một biệt thự trên đồi thông
Phong học năm ba kiến trúc. Đồ án học kỳ ấy là đo vẽ một công trình cũ, và cậu chọn một căn biệt thự ba tầng trên đồi thông, ở một thành phố cao nguyên quanh năm sương mù. Nhà xây từ thời Pháp, tường vàng nhạt, mái ngói đỏ dốc, ống khói gạch nhô lên giữa những tán thông. Chủ nhà là một bà cụ sống ở nước ngoài, đồng ý qua điện thoại với điều kiện không đụng vào thứ gì.
Người trông nhà là ông bảo vệ già, ít nói, mặc áo khoác bộ đội đã bạc. Ông mở cổng cho Phong và Duy, cậu bạn cùng nhóm, rồi dặn đúng một câu: đo gì thì đo, năm giờ chiều là về.
Hai tuần liền, sáng nào hai đứa cũng leo dốc lên đồi. Trong nhà có mùi nhựa thông lẫn mùi long não. Phong đo từng bức tường bằng máy đo khoảng cách, Duy ghi số vào sổ, buổi tối hai đứa về phòng trọ dưới chân đồi dựng lại bản vẽ trên máy tính.
Cho tới tối hôm ấy, mọi thứ vẫn chỉ là một đồ án.
Gần hai mét không ai giải thích được
Phong ghép xong mặt bằng tầng hai thì ngồi im rất lâu. Chiều dài mặt ngoài của nhà, đo từ hiên bên này sang hiên bên kia, dài hơn tổng các phòng bên trong gần hai mét. Khoảng hụt nằm gọn giữa phòng ngủ lớn và phòng đọc sách.
Cậu nghĩ tới mọi khả năng. Tường nhà cũ dày, nhưng cũng chỉ bốn mươi phân là cùng. Ống khói thì ở đầu hồi bên kia. Cầu thang phụ cho người giúp việc thì nhà này không có. Cậu đo lại trên ảnh chụp, đếm số ô cửa sổ phía ngoài. Ở đúng chỗ ấy, nhìn từ vườn lên, có một ô cửa sổ khép kín. Nhìn từ bên trong, chỗ đó chỉ là một mảng tường dán giấy hoa, phẳng lì.
Duy bảo chắc người ta bịt lại từ lâu, nhà cũ thì thiếu gì chuyện sửa sang.
Phong gật đầu, nhưng đêm đó cậu không ngủ được. Cậu cứ thấy cái khoảng trống trên bản vẽ giống như một cái miệng đang ngậm lại.
Tiếng gõ trả lời trong bức tường dán giấy hoa
Hôm sau, Phong tìm cớ ở lại muộn. Bốn giờ rưỡi, sương bắt đầu dày lên ngoài cửa kính, phòng ngủ lớn tối dần. Cậu áp tai vào mảng tường dán giấy hoa, lấy khớp ngón tay gõ ba cái, như thợ xây vẫn gõ để nghe tường đặc hay rỗng.
Tiếng gõ vọng lại rỗng, sâu. Rồi bên trong bức tường, cách tai cậu chỉ một lớp vữa, có ba tiếng gõ trả lời. Đúng nhịp. Đúng khoảng cách.
Phong đứng chết lặng. Cậu gõ hai tiếng. Bức tường đáp lại hai tiếng. Cậu chưa kịp gõ tiếp thì bên trong vang lên một nhịp khác, không phải của cậu: ba tiếng, rất chậm, như ai đó đang kiên nhẫn chờ.
Duy đã chạy xuống cầu thang từ lúc nào. Ông bảo vệ lên tới nơi, mặt tái, kéo tay Phong ra khỏi phòng. Ra tới hiên, ông mới nói, giọng nhỏ hơn cả tiếng gió thông: bà chủ dặn từ hồi ông mới vào làm, cái gì trong nhà cũng được, riêng bức tường ấy thì đừng bao giờ mở. Ông không biết vì sao, và ông chưa từng hỏi.
Căn phòng sau lớp vữa và chiếc ghế quay vào tường
Đáng lẽ Phong nên dừng ở đó. Nhưng người làm nghề đo đạc ghét nhất là một con số không khớp. Ba hôm sau, ông bảo vệ xuống phố khám bệnh, Phong lên đồi một mình, mang theo chiếc đục nhỏ và đèn pin.
Lớp giấy hoa bong ra dễ dàng, lớp vữa bên dưới mủn như bánh quy cũ. Cậu khoét được một lỗ vừa đủ chui người. Hơi lạnh từ bên trong phả ra, lạnh hơn hẳn căn phòng, mang theo mùi băng phiến và giấy ẩm.
Bên trong là một căn phòng hẹp, dài đúng chừng hai mét, không cửa ra vào. Ô cửa sổ đã bị đóng ván từ phía trong. Giữa phòng có một chiếc ghế gỗ, quay mặt vào bức tường đối diện, như có người từng ngồi đó rất lâu để nhìn vào vách. Bụi phủ dày tới mức in được dấu tay.
Trên mặt ghế đặt một tờ giấy can. Phong soi đèn vào. Đó là một bản vẽ mặt bằng, nét kẻ chì gọn ghẽ của người học kiến trúc. Nhưng không phải mặt bằng căn biệt thự. Đó là dãy phòng trọ dưới chân đồi, nơi cậu đang ở. Và giữa phòng của cậu với phòng bên cạnh, người vẽ đã để trống một khoảng, đánh dấu bằng một chữ nhân nhỏ xíu.
Hai mét ở dãy nhà trọ dưới chân đồi
Phong không nhớ mình đã chạy xuống đồi thế nào. Về tới phòng trọ, việc đầu tiên cậu làm là lấy máy đo. Chiều dài hành lang. Chiều rộng phòng cậu. Chiều rộng phòng bên. Cộng lại. Trừ đi.
Thiếu gần hai mét.
Cậu đã ở căn phòng ấy hai năm, chưa bao giờ đo nó. Bức tường đầu giường dán một tấm áp phích phim cũ, phía sau là tường vôi trắng, phẳng lì, chưa bao giờ có gì đáng để ý.
Đêm ấy Phong không bật đèn. Cậu nằm nghiêng, mặt quay ra cửa, lưng quay vào tường, cố không nghĩ gì. Gần hai giờ sáng, từ phía sau tấm áp phích, có ba tiếng gõ, rất chậm. Cậu không gõ trả lời. Cậu nằm im, nghe tim mình đập vào gối.
Rồi có một tiếng động khác, khẽ thôi, nhưng cậu nhận ra ngay vì đã nghe nó trong căn phòng kín trên đồi: tiếng chân ghế gỗ kéo nhẹ trên sàn, như có ai đó vừa ngồi xuống, quay mặt vào tường, đúng chỗ đầu giường của cậu.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhà cổ đôi khi có những căn phòng bị bịt kín?
Có nhiều lý do rất đời thường: sửa nhà đổi công năng, bịt lò sưởi không dùng nữa, ngăn bớt phòng để giữ ấm, hoặc giấu một kho chứa. Ở nước Anh xưa từng có loại thuế tính theo số cửa sổ, nên nhiều ngôi nhà đã xây bít bớt cửa để giảm thuế.
Tiếng gõ trong tường nghe như có người trả lời là do đâu?
Khoang rỗng trong tường có thể dội lại tiếng gõ, đường ống nước giãn nở cũng phát ra tiếng cách, và chuột hay côn trùng trong vách tạo nên những nhịp lạ. Não người lại rất giỏi tìm ra khuôn mẫu, nên một chuỗi âm thanh ngẫu nhiên dễ được nghe thành lời đáp.
Đo nhà mà số đo bên trong và bên ngoài lệch nhau có lạ không?
Lệch vài chục phân là chuyện thường, vì tường dày, hộp kỹ thuật, ống khói hay lớp trát. Người đo vẽ công trình cũ thường dựa vào chính sự chênh lệch này để tìm những khoảng trống bị che đi.
Vì sao không gian kín không có cửa lại khiến người ta sợ?
Một căn phòng không lối ra đánh vào nỗi sợ bị mắc kẹt và mất quyền kiểm soát, thứ con người mang theo từ rất lâu đời. Thêm nữa, ta không biết điều gì đã diễn ra trong đó, và trí tưởng tượng luôn lấp chỗ trống bằng những hình ảnh đáng sợ hơn thực tế.
Tại sao truyện ma hay chọn biệt thự cũ trên cao nguyên làm bối cảnh?
Sương mù, khí lạnh, rừng thông và lối kiến trúc phương Tây vốn lạ mắt với nhiều người Việt tạo sẵn một không khí xa lạ. Những căn nhà vắng chủ lâu năm lại để lại nhiều khoảng trống trong câu chuyện của chính nó, rất hợp để người kể đặt vào đó một bí mật.
