Ở trạm khí tượng trên đỉnh núi, sổ quan trắc có một cột ghi giờ đã bị bỏ từ hơn chục năm trước, vậy mà sáng nào cột ấy cũng được điền kín, chữ đẹp như chữ in.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, trạm khí tượng, ngọn núi và những người trực trạm đều do mình nghĩ ra. Đây là một truyện ma vui, về một hồn ma chăm chỉ hơn hầu hết chúng ta, nên bạn cứ nghe mà cười.
Hai người trực trên đỉnh núi mây
Trạm khí tượng nằm trên đỉnh một ngọn núi cao, đường lên phải đi bộ nửa ngày. Trạm có ba gian nhà xây, một vườn quan trắc rào lưới, chiếc lều gỗ trắng chứa nhiệt kế, một cột đo gió và một chiếc thùng đo mưa. Xung quanh là cỏ tranh, đá xám, và mây, rất nhiều mây.
Mùa ấy trạm có hai người. Chị Hoà đã trực ở đây gần hai mươi năm, nói chuyện chậm, pha trà ngon, thuộc từng hòn đá quanh trạm. Đức mới ra trường, lần đầu lên núi, mang theo cả một ba lô mì gói và một chiếc loa nhỏ để nghe nhạc.
Công việc chính là quan trắc theo giờ cố định: ra vườn đọc nhiệt kế, xem mây, đo mưa, ghi vào sổ rồi báo về. Từ ngày trạm có thêm máy đo tự động, giờ một giờ sáng không cần người ra đọc nữa, máy tự ghi.
Chị Hoà dặn Đức đúng một câu trong buổi đầu tiên: đêm nghe tiếng cửa lều kẽo kẹt thì cứ ngủ tiếp, đừng ra.
Cột số liệu lúc một giờ sáng
Sáng thứ ba, Đức mở sổ quan trắc để ghi giờ bảy giờ thì thấy dòng một giờ sáng đã được điền. Nhiệt độ, độ ẩm, lượng mây, hướng gió, đủ cả. Nét chữ nghiêng, đều tăm tắp, kiểu chữ người ta học bằng bút chấm mực ngày xưa.
Anh tưởng chị Hoà ghi. Chị Hoà cười, bảo chị ngủ say từ mười giờ, mà chữ chị xấu như gà bới. Đức lấy số liệu máy tự động ra so. Từng con số trong sổ khớp đúng với máy, không lệch một chút nào.
Hôm sau cũng thế. Hôm sau nữa cũng thế. Có đêm sương muối, sáng ra cột một giờ ghi thêm một dòng nhỏ: cỏ đóng sương muối, nhớ che rau. Chị Hoà ra vườn rau sau trạm, thấy mấy luống cải đã được phủ một lớp bao tải từ lúc nào.
Đức bắt đầu thấy lạnh gáy. Chị Hoà thì vẫn bình thản pha trà, bảo cứ để yên đấy, có người ghi hộ thì càng đỡ việc.
Chiếc camera và ngọn đèn bão trong sương
Đức không chịu được việc không biết. Tối thứ sáu, anh đặt điện thoại quay hướng vào vườn quan trắc, cắm sạc, để chế độ quay ban đêm. Anh còn rắc một ít bột vôi trước cửa lều nhiệt kế để xem có dấu chân không.
Sáng ra, sổ vẫn được ghi đủ. Lớp vôi trước cửa lều không có dấu chân nào. Đức mở đoạn video. Gần một giờ sáng, trong màn sương dày đặc, có một đốm sáng vàng nhỏ, đung đưa như ánh đèn bão, đi từ phía nhà trạm ra vườn, dừng trước chiếc lều trắng khoảng hai phút, rồi đi vào nhà.
Không thấy người cầm đèn. Chỉ có đốm sáng, và tiếng cửa lều kẽo kẹt thu được rất rõ qua micro. Đức xem đi xem lại, mặt tái mét.
Chị Hoà xem xong thì gật gù, như vừa nhận ra ai đó quen. Chị đi vào kho, lục ra một chồng sổ quan trắc cũ, bìa đã ngả vàng, buộc dây gai.
Người trưởng trạm đầu tiên
Chị Hoà lật cuốn sổ cũ nhất. Nét chữ nghiêng, đều tăm tắp, giống hệt những dòng một giờ sáng. Chị kể đó là chữ của người trưởng trạm đầu tiên, người dựng trạm từ thời đường lên núi còn chưa có. Chị chưa gặp ông, chỉ nghe các anh chị đi trước kể lại.
Người ta bảo ông chưa bao giờ bỏ một lần quan trắc nào, kể cả đêm bão, kể cả lúc sốt rét run cầm cập. Có lần gió lớn thổi bay mái lều, ông ôm nhiệt kế trong áo, đứng đọc số dưới mưa. Ông về hưu rồi mất ở quê đã lâu, nhưng các anh chị đi trước vẫn hay nói trạm này có người trực thêm.
Đức hỏi sao chị không nói sớm. Chị Hoà nhún vai, bảo lúc chị mới lên, ông còn chưa ghi sổ, chỉ đi ra lều kiểm tra thôi. Chắc từ hồi bỏ giờ một giờ sáng, ông thấy cột ấy trống, ông khó chịu.
Tối ấy, trước khi đi ngủ, chị Hoà pha một ấm trà nóng, đặt lên bàn trực cạnh cuốn sổ, kèm một chiếc cốc úp. Đức nhìn chị, rồi lẳng lặng đặt thêm một gói mì.
Dòng nhắn cuối cùng trong sổ trực
Sáng hôm sau, ấm trà đã vơi một nửa, gói mì vẫn còn nguyên. Trong sổ, cột một giờ sáng vẫn đủ số liệu, và bên lề có thêm một dòng chữ nhỏ: nhiệt kế khô trong lều lệch, các cháu xem lại.
Đức ra vườn, mang nhiệt kế dự phòng ra so. Nhiệt kế trong lều lệch đúng một chút, nhỏ tới mức máy tự động cũng chưa báo lỗi. Anh thay ngay, rồi đứng giữa vườn quan trắc, lần đầu tiên cúi đầu nói cảm ơn với khoảng không.
Hết mùa, Đức xuống núi, viết báo cáo về sự cố nhiệt kế, chỉ ghi là phát hiện trong lúc kiểm tra định kỳ. Anh không viết gì về người ghi sổ. Có những chuyện viết vào báo cáo thì chẳng ai tin, mà người ta tin thì lại càng phiền.
Nghe nói đến giờ, ai lên trực trạm ấy cũng được dặn hai điều. Đêm nghe cửa lều kẽo kẹt thì cứ ngủ tiếp. Và trước khi đi ngủ, nhớ pha một ấm trà, vì người trực ca một giờ sáng không ăn mì, chỉ uống trà xanh đặc.
Câu hỏi thường gặp
Sương muối là gì và vì sao hay gặp trên núi cao?
Sương muối là hơi nước trong không khí đóng băng thành lớp tinh thể trắng trên cỏ, lá khi nhiệt độ bề mặt xuống dưới điểm đóng băng, thường vào những đêm trời quang, lặng gió. Vùng núi cao mùa đông hay gặp vì nhiệt độ ban đêm hạ rất sâu, và sương muối có thể làm hại cây trồng.
Vì sao thời tiết trên đỉnh núi thay đổi nhanh như vậy?
Không khí bị đẩy lên sườn núi sẽ lạnh đi, hơi nước ngưng tụ thành mây rất nhanh, gió trên cao cũng mạnh và đổi hướng thất thường. Vì vậy chỉ trong một giờ, đỉnh núi có thể từ nắng sang mây mù hay mưa, người đi núi luôn cần đồ giữ ấm và áo mưa.
Sống cô lập lâu ngày trên núi ảnh hưởng tới tâm lý ra sao?
Ít người trò chuyện, ít kích thích từ bên ngoài và nhịp sinh hoạt lặp lại có thể làm người ta dễ buồn chán, nhạy cảm với tiếng động hay hình ảnh lạ. Những người làm việc ở nơi biệt lập thường được khuyên giữ lịch sinh hoạt đều, liên lạc với gia đình và có người đi cùng.
Vì sao truyện ma về người làm nghề thường mang màu sắc ấm áp?
Những truyện này kể về sự tận tuỵ còn kéo dài cả khi người ta đã đi xa, nên hồn ma giống như một người thầy, một đồng nghiệp đi trước. Người nghe thấy được sự tôn trọng dành cho công việc lặng lẽ nhiều hơn là nỗi sợ.
Vì sao ánh đèn trong sương mù trông như tự trôi lơ lửng?
Sương làm ánh sáng tán ra thành một quầng mờ và che khuất người hay vật cầm đèn. Khi không thấy rõ khoảng cách và hình dáng xung quanh, mắt chỉ còn bám vào đốm sáng, nên nó trông như tự di chuyển giữa không trung.
