Trên đỉnh ngọn núi ấy có hàng trăm chồng đá nhỏ, chồng cao chồng thấp, và người dẫn đường bảo rằng ông nhớ được chồng nào là của ai, kể cả những chồng không ai xếp.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, ngọn núi, người dẫn đường và đoàn leo núi đều do mình đặt ra. Truyện vừa ấm vừa hơi rợn, hợp nghe trước một chuyến đi xa.
Người dẫn đường
Anh Tiến làm dẫn đường leo núi đã hơn mười lăm năm. Anh lên đỉnh ngọn núi ấy nhiều tới mức không đếm nổi, thuộc từng con dốc, từng gốc cây, từng chỗ có thể dựng lều. Người ta bảo anh nhắm mắt cũng lên được tới đỉnh.
Đoàn lần này có bảy người: năm bạn trẻ, một anh trung niên làm văn phòng, và một bà cụ ngoài bảy mươi tên là bà Hạnh. Lúc đầu anh Tiến ngần ngại nhận bà cụ, nhưng bà đi bộ khỏe, chậm mà chắc, chưa bao giờ phàn nàn.
Bà Hạnh ít nói. Trên đường lên, bà chỉ hỏi anh Tiến một câu: trên đỉnh có còn những chồng đá không. Anh bảo vẫn còn, nhiều lắm. Bà gật đầu, không hỏi thêm.
Đoàn dựng lều ở một bãi bằng ngay dưới đỉnh. Sáng sớm hôm sau sẽ lên đỉnh đón bình minh.
Câu chuyện bên bếp lửa
Tối ấy, bên bếp lửa, mấy bạn trẻ hỏi anh Tiến về những chồng đá trên đỉnh mà họ thấy trên mạng. Anh Tiến kể, không ai biết tục ấy bắt đầu từ bao giờ. Người leo tới đỉnh hay nhặt vài hòn đá xếp chồng lên nhau, như để lại một dấu: mình đã tới đây.
Anh nói, với anh, mỗi chồng đá là một người. Anh nhớ chồng đá của cậu sinh viên lần đầu leo núi khóc òa khi lên tới đỉnh. Nhớ chồng đá của cặp vợ chồng già đi kỷ niệm ngày cưới. Nhớ chồng đá của một anh lính về hưu xếp cao tới ngang ngực.
Rồi anh hạ giọng. Anh bảo, có những chồng đá anh không biết là của ai. Những sáng anh dẫn đoàn lên sớm nhất, trước cả lúc có người, trên đỉnh đã có thêm một chồng đá mới. Đá còn ướt sương ở mặt dưới, khô ở mặt trên, như được xếp lúc nửa đêm.
Mấy bạn trẻ cười, bảo anh dọa. Anh Tiến chỉ cười. Bà Hạnh ngồi im, nhìn ngọn lửa, đôi tay mân mê một hòn đá nhỏ màu trắng bà lấy từ trong túi áo ra.
Hòn đá trắng của bà Hạnh
Khi mọi người đã vào lều, bà Hạnh vẫn ngồi bên bếp lửa tàn. Anh Tiến ngồi lại với bà. Bà kể, bốn mươi năm trước, bà và chồng cũng từng định leo ngọn núi này. Hồi ấy chưa có đường mòn, chưa có người dẫn đường. Hai vợ chồng đi được nửa đường thì trời đổ mưa lớn, phải quay về.
Chồng bà hứa, năm sau sẽ quay lại, lên tới đỉnh, xếp một chồng đá cho hai người. Rồi con cái, công việc, rồi ông bệnh. Năm sau thành mười năm, mười năm thành bốn mươi năm. Ông mất mùa đông năm ngoái, đêm cuối còn nhắc chồng đá.
Hòn đá trắng trong tay bà là hòn ông nhặt ở con suối dưới chân núi hôm hai người quay về năm ấy, mang theo suốt bốn mươi năm, đặt trên bàn làm việc. Bà mang nó lên đây để xếp thay ông.
Bà nói, giọng rất nhỏ: nhưng tới đây rồi, bà lại sợ. Sợ xếp xong thì như khép lại tất cả. Anh Tiến không biết nói gì, chỉ ngồi cạnh bà cho tới khi lửa tắt hẳn.
Bình minh trên đỉnh
Bốn giờ sáng, cả đoàn lên đỉnh. Trời còn tối, gió lạnh cắt da. Đèn pin quét qua những tảng đá, những chồng đá lớn nhỏ đứng im lìm như những người canh gác. Anh Tiến dẫn đoàn tới chỗ ngắm bình minh đẹp nhất.
Khi trời hửng sáng, biển mây trải dài dưới chân, mặt trời nhô lên đỏ rực, mấy bạn trẻ reo lên. Anh Tiến theo thói quen đưa mắt nhìn một lượt các chồng đá quen thuộc. Rồi anh dừng lại.
Ở mép đỉnh, chỗ nhìn thẳng xuống thung lũng phía con suối, có một chồng đá mới. Hôm qua chưa có. Cả đoàn chưa ai xếp, vì ai cũng vừa mới lên. Chồng đá thấp, gọn, gồm những hòn đá xám nhặt quanh đỉnh. Trên cùng để trống, như chừa chỗ cho một hòn nữa.
Anh Tiến cúi xuống sờ. Mặt dưới mấy hòn đá còn ướt sương, mặt trên khô. Trên nền đất ẩm quanh đó có một hàng dấu giày, một người, đi từ phía mép đỉnh lên, dừng lại trước chồng đá, rồi quay về phía mép đỉnh. Không có dấu chân nào đi xuống con đường mòn.
Hòn đá cuối cùng
Bà Hạnh đi tới. Bà nhìn chồng đá rất lâu. Rồi bà ngồi xuống, nhìn những dấu giày trên đất. Anh Tiến thấy vai bà run lên. Bà nói, đôi giày này ông mua năm ấy, đế có hoa văn hình con sóng. Bà đã cất nó trong tủ suốt bốn mươi năm. Bà không mang theo.
Bà lấy hòn đá trắng trong túi ra, đặt lên đỉnh chồng đá, vào đúng chỗ còn trống. Vừa khít. Mặt trời lên cao, nắng chiếu vào hòn đá trắng, sáng lấp lánh như một ngọn đèn nhỏ.
Bà Hạnh ngồi đó thêm một lúc, nói chuyện gì đó rất khẽ, không ai nghe rõ. Rồi bà đứng dậy, phủi tay, quay sang anh Tiến cười. Lần đầu tiên trong chuyến đi, anh thấy bà cười. Bà bảo, thế là xong rồi, ông ấy đợi bà ở đây lâu quá.
Từ đó, mỗi lần dẫn đoàn lên đỉnh, anh Tiến vẫn ghé qua chồng đá có hòn đá trắng. Nó vẫn đứng vững dù bao mùa mưa gió. Và những sáng anh lên sớm nhất, có khi anh thấy dưới chân nó có hai hàng dấu giày, một lớn một nhỏ, đi cạnh nhau ra phía mép đỉnh, nơi mặt trời mọc.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người leo núi hay xếp chồng đá trên đỉnh?
Ở nhiều nơi trên thế giới, chồng đá vốn được dùng làm mốc chỉ đường trên núi, nơi khó định hướng. Dần dần, việc xếp đá trở thành một cách đánh dấu mình đã tới, một lời chúc, hay một kỷ niệm. Tuy vậy, ở những khu bảo tồn, xếp đá tùy tiện có thể làm xáo trộn môi trường và che mất mốc chỉ đường thật.
Vì sao đỉnh núi lúc bình minh gợi nhiều cảm xúc?
Đỉnh núi là điểm kết thúc một hành trình vất vả, lại là nơi cao, rộng, nhìn thấy cả trời đất. Khoảnh khắc mặt trời mọc trên biển mây khiến con người cảm thấy nhỏ bé và xúc động, dễ nghĩ về những người thân yêu và những lời hứa chưa làm được.
Vì sao truyện ma hay kể về lời hứa dang dở?
Lời hứa chưa thực hiện là gánh nặng tâm lý có thật, nhất là khi người hứa đã mất. Truyện ma về lời hứa thường cho người đã khuất một cơ hội hoàn thành, và cho người sống một cách khép lại nỗi day dứt. Đó là lý do nhiều truyện kiểu này mang màu ấm hơn là sợ.
Sương đêm trên núi ảnh hưởng tới đá và đất thế nào?
Ban đêm nhiệt độ trên núi giảm mạnh, hơi nước trong không khí đọng lại thành sương trên mặt đá, mặt đất. Mặt đá hướng lên trời khô nhanh khi có gió và nắng sớm, còn mặt dưới giữ ẩm lâu hơn. Dấu giày trên đất ẩm cũng in rõ hơn vào buổi sáng.
Người lớn tuổi leo núi cần chuẩn bị gì?
Nên khám sức khỏe trước chuyến đi, tập đi bộ đường dài từ trước, chọn cung đường phù hợp, đi cùng người dẫn đường có kinh nghiệm. Mang đủ áo ấm, thuốc men cá nhân, nước uống, đi chậm và nghỉ thường xuyên, không cố quá sức khi thấy mệt.
