Ở trong hang sâu, khi bạn gọi một tiếng, bạn sẽ nghe thấy chính giọng mình gọi lại, và Tuấn đã nghĩ đó là trò vui nhất trên đời, cho tới lần tiếng vọng trả lời sai chữ.
Chào bạn, đây là Chuyện Ma. Truyện tập này là truyện hư cấu, hang động, người dẫn đường và Tuấn đều do mình đặt ra, không gắn với hang nào có thật. Truyện ngắn và lạnh, như hơi đá trong hang, nên bạn khoác thêm áo vào nhé.
Cửa hang đá vôi và lời dặn kỳ lạ
Tuấn đi theo một tour khám phá hang ngắn ngày ở một vùng núi đá vôi. Đoàn có năm người và một bác dẫn đường người địa phương, dáng thấp, tay chân rắn chắc, đi dép nhựa leo đá nhanh hơn mọi người đi giày chuyên dụng.
Cửa hang rộng như cổng một ngôi đền khổng lồ, dương xỉ rủ xuống xanh mướt, nắng sớm chiếu xiên vào thành một cột sáng đầy bụi nước lấp lánh. Hơi lạnh từ trong hang phả ra, mát rượi, mang mùi đất ẩm và mùi đá.
Trước khi vào, bác dẫn đường dặn mọi người mấy điều: đi sát nhau, không chạm vào thạch nhũ, đèn đội đầu luôn có pin dự phòng. Và một điều nữa, bác nói chậm, nhìn từng người: trong hang không gọi tên nhau. Cần gì thì huýt sáo, hai tiếng ngắn.
Tuấn hỏi vì sao. Bác chỉ cười, bảo người ở đây dặn nhau thế từ đời ông bà, cứ làm theo cho yên.
Đi sâu vào bóng tối
Càng vào sâu, ánh sáng cửa hang càng nhỏ lại, rồi tắt hẳn sau một khúc quanh. Từ đó chỉ còn những vệt đèn đội đầu quét qua vách đá, làm hiện lên những khối thạch nhũ trắng ngà như những tấm rèm đông cứng.
Trong hang có những âm thanh rất lạ. Tiếng nước nhỏ giọt từ trần xuống, tách, tách, đều như đồng hồ. Tiếng dơi xào xạc đâu đó trên cao. Tiếng chân cả đoàn dội lại từ nhiều phía, nghe như có thêm vài người đi sau.
Tới một sảnh hang rộng, bác dẫn đường cho cả đoàn tắt đèn một phút. Bóng tối ập xuống, đặc quánh, không còn phân biệt được mở mắt hay nhắm mắt. Tuấn giơ tay lên trước mặt mà không thấy gì. Anh nghe tim mình đập rõ tới từng nhịp.
Khi đèn bật lại, mọi người cười rộ lên, ồn ào, như để xua đi cảm giác vừa rồi. Tuấn cũng cười. Nhưng anh để ý bác dẫn đường không cười, mà nhìn chằm chằm về phía cuối sảnh, nơi có một ngách hang tối om.
Trò chơi với tiếng vọng
Lúc cả đoàn nghỉ chân ăn bánh, Tuấn đi ra mép sảnh, nơi vách đá vòng cung rất cao. Anh khum tay gọi: xin chào. Tiếng vọng dội lại, rõ ràng, chậm rãi: xin chào, chào, chào.
Anh thích thú, gọi tiếp: có ai không. Tiếng vọng trả lời: có ai, ai không. Rồi một tiếng nữa, nhỏ hơn, từ sâu trong ngách tối: có.
Tuấn khựng lại. Anh không gọi chữ có đứng một mình. Anh nghĩ chắc là tiếng vọng chồng lên nhau. Anh thử thêm lần nữa, gọi thật to: về thôi. Tiếng vọng đáp: về thôi, thôi. Rồi im một lúc lâu, và từ ngách tối vọng ra hai chữ không phải của anh: ở lại.
Anh quay lại nhìn đoàn. Không ai để ý, mọi người đang chuyền nhau gói bánh. Chỉ có bác dẫn đường đã đứng dậy từ lúc nào, đèn đội đầu chiếu thẳng vào ngách hang, môi mím chặt.
Tiếng gọi tên trong ngách tối
Bác dẫn đường huýt sáo hai tiếng ngắn, ra hiệu cả đoàn thu dọn. Tuấn đi cuối hàng. Đúng lúc anh cúi xuống buộc lại dây giày, đèn đội đầu của anh chập chờn rồi tắt phụt.
Bóng tối đặc quánh lại ập xuống. Phía trước, những vệt đèn của đoàn đang xa dần sau một khúc quanh. Anh lần tay vào túi tìm đèn dự phòng, tay run lẩy bẩy. Anh mở miệng định gọi bác dẫn đường.
Nhưng trước khi anh kịp phát ra tiếng nào, từ phía ngách tối sau lưng, một giọng nói vang lên, chậm rãi, rõ ràng, dội đi dội lại khắp vòm hang. Đó là giọng của chính anh. Và nó đang gọi tên anh: Tuấn ơi.
Rồi nó gọi tiếp, lần này gần hơn: Tuấn ơi, ở lại. Tuấn cắn chặt môi. Anh không trả lời. Anh nhớ ra lời dặn, chụm môi huýt sáo hai tiếng ngắn. Một vệt đèn quay ngược lại tìm anh, và bàn tay rắn chắc của bác dẫn đường túm lấy vai áo anh, kéo đi.
Đêm đầu tiên sau khi ra khỏi hang
Ra tới cửa hang, nắng trưa chói chang, chim hót, dương xỉ xanh mướt, như chưa từng có gì xảy ra. Bác dẫn đường ngồi xuống tảng đá, châm thuốc, rồi hỏi Tuấn một câu duy nhất: cậu có trả lời nó không.
Tuấn lắc đầu. Bác thở ra một hơi dài, bảo vậy là may. Bác không giải thích thêm, và Tuấn cũng không dám hỏi.
Đêm ấy, ở nhà nghỉ dưới chân núi, Tuấn trằn trọc mãi mới ngủ được. Trước khi tắt đèn, anh lẩm bẩm một mình theo thói quen: thôi ngủ đi.
Gần sáng, anh choàng tỉnh. Căn phòng yên tĩnh, chỉ có tiếng quạt quay. Rồi từ góc tối cạnh tủ quần áo, rất khẽ, như vọng lại từ một nơi rất sâu và rất xa, có tiếng giọng anh lặp lại: ngủ đi, đi, đi.
Câu hỏi thường gặp
Tiếng vọng hình thành như thế nào?
Tiếng vọng là âm thanh phản xạ lại từ một bề mặt cứng như vách đá rồi quay về tai ta. Muốn nghe tách bạch được tiếng vọng với tiếng gốc, bề mặt phản xạ phải cách xa đủ để âm quay về chậm hơn một chút, sách vật lý phổ thông thường nêu khoảng chừng mười bảy mét trở lên.
Vì sao âm thanh trong hang nghe méo và khó đoán hướng?
Hang có rất nhiều bề mặt cong, ngách và khoang, nên một tiếng nói bị phản xạ nhiều lần, chồng lên nhau và tới tai từ nhiều hướng. Tiếng nước nhỏ giọt, tiếng dơi hòa vào khiến não dễ ghép thành những âm thanh như lời nói.
Vì sao bóng tối tuyệt đối khiến con người sợ hãi?
Khi mất hoàn toàn thị giác, cơ thể mất nguồn thông tin chính để đánh giá nguy hiểm, nên chuyển sang trạng thái cảnh giác cao. Ở trong bóng tối lâu, não thiếu kích thích có thể tự tạo ra những đốm sáng, âm thanh hay cảm giác có người ở gần.
Tham quan hang động cần lưu ý gì để an toàn?
Chỉ vào hang đã được phép tham quan và đi cùng người dẫn đường có kinh nghiệm, mang đèn và pin dự phòng, không tách đoàn, không chạm vào thạch nhũ, và hỏi trước về thời tiết vì mưa lớn có thể làm nước trong hang dâng nhanh.
Vì sao nhiều nơi kiêng gọi tên nhau trong rừng hay trong hang?
Ở nhiều nền văn hoá dân gian, tên gọi được xem như một phần của con người, gọi to ở nơi xa lạ là để lộ mình ra. Về mặt thực tế, tiếng gọi tên dội lại trong hang dễ gây nhầm lẫn, nên quy ước bằng tín hiệu riêng như tiếng huýt sáo giúp cả đoàn liên lạc rõ hơn.
